Het is als een oude vriend, lang niet gezien. Een onmisbaar stuk in het repertoire van praktisch elke professionele cellist. En waarschijnlijk door de meesten van ons al op jonge leeftijd ingestudeerd want het is onder de 'grote' celloconcerten één van de eerste om aan te pakken. De naïviteit van die eerste ontmoeting kan er lang aan blijven plakken, maar past ook wel bij het werk en de componist Saint-Saëns: zijn Eerste celloconcert. Misschien dat daarom de hoge kwaliteit van de partituur me weer heeft verrast, toen ik het na de zomer oppakte om in te spelen. Het is fantastisch voor het instrument geschreven en de balans met het orkest werkt altijd goed, beter dan de meeste andere concerten. En ook op de structuur is niets aan te merken. Er worden weleens vergelijkingen met het concert van Schumann gemaakt. Dat is twee decennia daarvoor gecomponeerd in dezelfde toonsoort en ook zonder onderbrekingen tussen de delen, maar is toch wel een ander verhaal. Misschien heeft Saint-Saëns de inzet, een reactie op een krachtig openingsakkoord in het orkest, wel afgekeken van Schumann, maar dan van z'n Pianoconcert. Of zou hij aan een Frans antwoord op Schumann hebben gedacht?
Daar heb ik nooit aan gedacht, maar het is gecomponeerd vlak na de grote nederlaag van Frankrijk tegen Pruisen in 1871. Dat jaar richtte Saint-Saëns, samen met Romaine Bussine, de Société Nationale de Musique op, ter bevordering van de verspreiding van Franse muziek om de Duitse dominantie in de concertprogramma's te doorbreken. Een jaar later componeerde hij dit soloconcert, dat daar een belangrijk bijdrage aan zou kunnen leveren.
Ik kan hier uitgebreid gaan schrijven over de muziek maar vond op youtube een verhaal van cellist Stephen Isserliss, die, als altijd, perfect weet te verwoorden waar het om gaat.
Isserliss heeft het ook over het zelden gespeelde Tweede celloconcert, dat hij als een van de weinigen op zijn repertoire heeft staan. Hij komt het zelfs in november in Amsterdam spelen, voor de liefhebbers. Heel vroeger had ik een casettebandje waar beide concerten op stonden, gespeeld door een aantrekkelijke dame, Christina Walevska. Dat was mijn standaard. Zo heb ik toen de stukken leren kennen.
Eigenlijk weet ik weinig over haar. Een aantrekkelijke dame op de foto. 'Goddess of the cello' lees ik op internet, maar ik zou nog eens moeten luisteren om te beoordelen of dat ook op haar spel kon slaan. Wat betreft interessante opnames verwijs ik graag naar het verhaal van Zlatomir Fung op Tonebase.
Naar zo'n opname van Piatigorski kan je eindeloos luisteren. Die sleept je mee vanaf de eerste noot en verrast je met dat rubato waar Fung het ook over heeft, 0:15. Een lyrische aanpak, altijd espressivo en spontaan, waarbij perfect samenspel met het orkest niet het hoogste doel is. Er wordt hier een spannend verhaal verteld met sterke en uiteenlopende karakters, en daar hou ik van. Ook zijn waardering van Yo Yo Ma deel ik van harte.
Ik ben benieuwd welke aanpak Sheku bij ons laat horen. Ik ben blij dat hij eindelijk naar Rotterdam komt, en met zijn geweldige energie en speelplezier lijkt hij de ideale solist voor juist dit stuk.
